Vrouw moet ruim 162.000 euro bijstand terugbetalen na verzwijgen bezit in Marokko

'S-HERTOGENBOSCH - Een vrouw die bijstand kreeg van de gemeente ’s-Hertogenbosch moet € 162.324,21 terugbetalen. Ze meldde een bankrekening en de aanschaf en het bezit van een appartement in Marokko niet bij de gemeente. Doordat belangrijke informatie bleef ontbreken, was niet meer vast te stellen of ze recht had op de uitkering. De rechtbank Oost-Brabant heeft de gemeente gelijk gegeven.

De terugvordering gaat over de bijstand die de vrouw ontving van 24 december 2013 tot en met 30 september 2024: een periode van bijna elf jaar. De rechtbank deed op 24 juli 2026 uitspraak.

Onderzoek na een melding

De zaak begon met een melding die de gemeente op 7 mei 2024 ontving. De vrouw zou zwartwerken, een woning in Marokko bezitten en een partner hebben. De gemeente schakelde daarop de sociale recherche in. Die vermoedens waren de aanleiding voor het onderzoek; het uiteindelijke oordeel draait om de verzwegen bankrekening, het appartement en de ontbrekende financiële informatie.

Tijdens een gesprek in oktober 2024 erkende de vrouw dat zij een Marokkaanse bankrekening had. Volgens haar was die bedoeld om een verzekering te betalen voor het vervoer naar Marokko als zij of haar kinderen zouden overlijden. Ze dacht dat ze de rekening daarom niet hoefde te melden.

Uit het onderzoek bleek dat de rekening al op 1 juli 2013 was geopend, maanden voordat haar bijstandsuitkering inging. Volgens de rechtbank had zij de gemeente daar uit zichzelf over moeten informeren.

Eigen aangifte over appartement

De vrouw ontkende tegenover de gemeente dat zij een appartement bezat. Maar in het dossier zaten verklaringen die de Marokkaanse politie had vastgelegd en die een ander beeld gaven.

Volgens een proces-verbaal van haar eigen aangifte stelde de vrouw juist dat zij eigenaar was van een appartement dat op naam van haar zus stond. Ze zou de woning in Nador in 2017 zelf hebben betaald en ook de renovatiekosten voor haar rekening hebben genomen.

De rechtbank wijst daarnaast op verklaringen van haar zus en van de verkopende partij. Daaruit volgt volgens de uitspraak dat de vrouw de koper was en voor de aankoop geld vanaf haar Marokkaanse rekening naar haar zus had overgemaakt.

In het onderzoeksdossier stonden ook documenten waarin haar dochter vanaf mei 2024 als eigenaar werd vermeld. Volgens de sociale recherche paste dat in een schijnconstructie waarbij de vrouw zelf over het appartement kon beschikken. De vrouw bestreed dat.

Vrouw betwistte de documenten

De vrouw voerde aan dat de gemeente zich baseerde op onjuiste stukken en verklaringen van familieleden met wie zij ruzie had. Volgens haar waren de Marokkaanse documenten vervalst.

De gemeente had de stukken via het Internationaal Bureau Fraude laten beoordelen door het Bureau Sociale Zaken van de Nederlandse ambassade in Rabat. De documenten leken authentiek, met de kanttekening dat alleen de instanties die ze hadden uitgegeven de inhoud konden garanderen.

De rechtbank zag geen reden om aan het onderzoek te twijfelen. Paspoortstempels bevestigden dat de vrouw op de datum van de aangifte in Marokko was. Bovendien kwamen de verklaringen niet alleen van familieleden, maar ook van haarzelf en de verkopende partij. Haar beschuldiging van vervalsing had zij volgens de rechtbank niet onderbouwd.

Jaren aan bankafschriften ontbreken

Ook tijdens de procedure bleef belangrijke informatie uit. De bankafschriften vanaf de opening van de rekening tot 1 januari 2019 ontbraken nog steeds. Juist die periode was van belang, omdat daarin ook de aankoop van het appartement viel.

De vrouw stelde dat zij alle beschikbare afschriften had ingeleverd. Een verklaring van haar Marokkaanse advocaat moest onderbouwen dat zij niet aan de oudere stukken kon komen. De rechtbank vond dat onvoldoende: het was geen verklaring van de bank en bewijsstukken ontbraken.

Daarnaast bleef onduidelijk wat het appartement door de jaren heen waard was en waar het geld voor de renovatie vandaan kwam. Een taxatie of informatie over de omvang en staat van de woning was niet aangeleverd.

Volgens de rechtbank bleef haar financiële situatie daardoor over de hele onderzochte periode onduidelijk. De terugvordering berust dus op het niet kunnen vaststellen van haar recht op bijstand. De rechtbank heeft niet berekend hoeveel vermogen zij in elk afzonderlijk jaar had.

Terugbetaling blijft staan

De vrouw vroeg ook om geheel of gedeeltelijk van terugvordering af te zien. Ze stelde dat zij psychisch en lichamelijk ten einde raad was en niet meer normaal kon functioneren in het dagelijks leven.

De rechtbank vond dat de gemeente voldoende rekening had gehouden met de betrokken belangen. Volgens de rechters had de vrouw niet aannemelijk gemaakt dat de terugvordering tot ernstige financiële gevolgen leidde. Ook wezen zij op de bescherming van de beslagvrije voet bij het innen van de schuld en op de gemeentelijke kwijtscheldingsregeling.

Het beroep is ongegrond verklaard. Daarmee blijft de terugvordering van € 162.324,21 staan. Over oktober en november 2024 hoeft niets te worden terugbetaald, omdat de gemeente de uitbetaling toen al had geblokkeerd.