Merwedebrug niet voor niets dicht: 'Kan morgen instorten'

GORINCHEM - De afsluiting van de Merwedebrug bij Gorinchem voor vrachtverkeer is volgens deskundigen een noodzakelijke veiligheidsmaatregel. Hoogleraar Bouwkunde en Civiele Technieken Rob Nijsse van de TU Delft waarschuwt dat de verouderde brug risico loopt op ernstige schade wanneer zware vrachtwagens er gebruik van blijven maken.

Rijkswaterstaat sloot de brug tussen Sleeuwijk en Gorinchem zaterdag af voor vrachtverkeer nadat uit technisch onderzoek bleek dat delen van de stalen draagconstructie minder sterk zijn dan eerder werd aangenomen. Het is niet de eerste keer dat dergelijke maatregelen nodig zijn. Ook ongeveer tien jaar geleden werd de brug tijdelijk afgesloten nadat bij inspecties scheurvorming was vastgesteld.

Veel bruggen in Nederland behoorlijk oud

Volgens Nijsse staat de Merwedebrug niet op zichzelf. Veel bruggen die in de jaren vijftig, zestig en zeventig zijn gebouwd, bereiken inmiddels het einde van hun oorspronkelijke levensduur. Niet alleen veroudering en corrosie spelen daarbij een rol, maar vooral de steeds zwaardere belasting door het moderne vrachtverkeer.

Bij iedere passerende vrachtwagen wordt de brug kortstondig zwaar belast, waarna de constructie zich weer ontlast. Die voortdurende wisseling van belasting zorgt ervoor dat het staal voortdurend uitzet en terugveert. Juist dat proces veroorzaakt volgens de hoogleraar op termijn metaalmoeheid.

Door die herhaalde belasting kunnen in de loop der jaren kleine scheuren ontstaan. Hoewel die aanvankelijk nauwelijks zichtbaar zijn, kunnen ze langzaam groter worden. Na tientallen jaren bestaat volgens Nijsse het risico dat zulke scheuren uitgroeien tot ernstige constructieve beschadigingen, waardoor de stabiliteit van een brug in gevaar komt. Hij noemt dat scenario ook voor de Merwedebrug een reële mogelijkheid.

Om dergelijke beschadigingen tijdig op te sporen, maken inspecteurs gebruik van gespecialiseerde technieken zoals ultrasoon onderzoek en röntgeninspecties. Bij eerdere controles werden al scheuren ontdekt en hersteld. Uit recente onderzoeken blijkt echter dat zich op andere plaatsen opnieuw scheurvorming heeft ontwikkeld.

Volledige afsluiting het best

Vanuit veiligheidsoogpunt zou een volledige afsluiting volgens de TU Delft-hoogleraar de meest zekere oplossing zijn. Tegelijkertijd erkent hij dat zo'n maatregel grote economische gevolgen zou hebben voor de bereikbaarheid van de regio. Daarom is gekozen voor een verbod op vrachtverkeer, terwijl personenauto's de brug voorlopig nog mogen gebruiken.

Nijsse heeft weinig begrip voor chauffeurs die het verbod negeren. Volgens hem draagt iedere zware vrachtwagen extra bij aan de belasting van de constructie en vergroot het negeren van de maatregel onnodig de veiligheidsrisico's.

De hoogleraar vindt bovendien dat Nederland al veel eerder had moeten investeren in een structurele aanpak van de verouderende infrastructuur. In zijn visie wordt te vaak gekozen voor tijdelijke reparaties, terwijl bruggen volgens hem ontworpen zouden moeten worden voor een veel langere levensduur. Daarbij verwijst hij naar Romeinse bruggen en aquaducten die na bijna tweeduizend jaar nog altijd overeind staan. Een hogere investering aan de voorkant zou volgens hem veel toekomstige problemen kunnen voorkomen.

Hoe lang de Merwedebrug nog veilig gebruikt kan worden, is volgens Nijsse onmogelijk met zekerheid te voorspellen. De beoordeling van constructieve veiligheid is gebaseerd op kansen en risico's, zegt hij. Daardoor valt niet uit te sluiten dat een brug nog jarenlang veilig blijft, maar evenmin dat zich op korte termijn een ernstig probleem voordoet. Juist die onzekerheid maakt de afweging over het gebruik van de brug volgens de hoogleraar zo complex.