Turkse komiek Deniz Göktaş krijgt celstraf na show met grappen over Erdoğan

ISTANBUL - TURKIJE - De Turkse stand-upcomedian Deniz Göktaş is maandag in Istanbul veroordeeld tot 1 jaar, 7 maanden en 5 dagen gevangenisstraf. Hij werd schuldig bevonden aan het beledigen van president Recep Tayyip Erdoğan en het beledigen van religieuze waarden tijdens zijn veelbekeken voorstelling Ölü Deniz.

De rechtbank legde hem 11 maanden en 20 dagen cel op voor het beledigen van Erdoğan. Voor het beledigen van religieuze waarden kreeg hij nog eens 7 maanden en 15 dagen. Göktaş is wel vrijgesproken van een derde aanklacht: het prijzen van een misdrijf of dader.

De 32-jarige komiek hoeft na de uitspraak niet vast te blijven zitten. De rechtbank besloot zijn voorlopige hechtenis op te heffen. Hij zat sinds begin juli in voorarrest.

Nog geen definitieve veroordeling

De uitspraak is nog niet onherroepelijk. Göktaş en het Openbaar Ministerie kunnen in beroep bij een regionaal gerechtshof, in Turkije de istinaf-rechter genoemd. Die rechter kan de uitspraak bevestigen, aanpassen of vernietigen.

Pas wanneer de beroepsmogelijkheden zijn afgerond, wordt een Turkse celstraf definitief en kan die worden uitgevoerd. Dat is dus iets anders dan de beslissing om iemand tijdens de procedure vast te houden. De rechtbank heeft maandag besloten dat Göktaş die procedure buiten de gevangenis mag afwachten.

Of zijn advocaten of het OM daadwerkelijk in beroep gaan, is nog niet openbaar bevestigd.

Show ging razendsnel viral

De zaak draait om Ölü Deniz, een stand-upshow die Göktaş in Harbiye in Istanbul speelde. Hij zette een opname op 24 juni op zijn YouTube-kanaal. De video werd in korte tijd miljoenen keren bekeken en stond begin juli al rond de tien miljoen views.

In de voorstelling sneed Göktaş een brede reeks onderwerpen aan. Hij maakte grappen over Erdoğan, de gevangengezette oppositiepoliticus en burgemeester van Istanbul Ekrem İmamoğlu, religie, onderwijs en maatschappelijke discussies in Turkije.

Volgens de Turkse autoriteiten kwamen aanvankelijk 185 klachten binnen via CİMER, het officiële klachten- en communicatieportaal van de overheid. In de latere tenlastelegging wordt gesproken over meer dan vijfhonderd CİMER-meldingen en dertien afzonderlijke aangevers.

Aangehouden op de luchthaven

Göktaş was voor een reis in het buitenland toen de kritiek op zijn show losbarstte. Hij keerde op 2 juli terug naar Turkije en werd bij de paspoortcontrole op Istanbul Airport aangehouden. Een dag later werd hij in voorarrest geplaatst.

Het onderzoek begon met verdenkingen van het beledigen van religieuze waarden en de president. Later kwam daar een afzonderlijke verdenking bij wegens het prijzen van criminaliteit. Die laatste zaak ging over een grap in de voorstelling over de zogeheten Dalton-groep, een criminele organisatie waarover in Turkije veel wordt bericht.

Eind augustus werd eerder al besloten dat Göktaş vrij mocht komen. Hij werd echter direct daarna opnieuw aangehouden voor die derde verdenking. Maandag volgde voor dat onderdeel vrijspraak.

‘Mijn bedoeling was satire’

Göktaş heeft steeds ontkend dat hij Erdoğan of gelovigen wilde beledigen. Hij stelde dat zijn show satire is. Over het woord ‘dictator’, dat hij tijdens de voorstelling voor Erdoğan gebruikte, zei hij dat dit een politieke kwalificatie is die publiekelijk wordt besproken.

In de rechtszaal zei hij ook dat mensen een grap over geloof of andere gevoelige onderwerpen vervelend mogen vinden en het optreden mogen bekritiseren. Volgens hem betekent dat nog niet dat hij religieuze waarden bewust wilde vernederen.

De rechtbank oordeelde anders en achtte beide feiten bewezen. De komiek kan die beslissing nog laten toetsen in hoger beroep.

Komiek met groot online publiek

Göktaş werd in 1994 geboren in Mamak, een district van Ankara. Hij studeerde psychologie aan de Technische Universiteit van het Midden-Oosten en volgde daarna een master Film en Televisie in Istanbul.

Hij begon rond 2019 met stand-up tijdens open-micavonden in Istanbul. Tijdens de coronaperiode bereikte hij een groter publiek met de podcast Deniz Göktaş’a Ayıracak Vaktim Yok. In 2023 zette hij zijn eerste grote soloshow, Selam Selam, gratis op YouTube. Die voorstelling werd miljoenen keren bekeken.

Daarnaast schreef Göktaş voor het satirische tijdschrift Uykusuz, speelde hij een gastrol in de serie Gibi en was hij te zien in de korte film Ben Tek Siz Hepiniz. Met Ölü Deniz groeide hij uit tot een van de bekendste online stand-upcomedians van Turkije.