Oud-president Kosovo krijgt 25 jaar cel voor oorlogsmisdaden, onrust bij Malieveld

DEN HAAG - De voormalige Kosovaarse president Hashim Thaçi is woensdag door het Kosovotribunaal in Den Haag veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf voor oorlogsmisdaden. Drie andere oud-kopstukken van het Kosovaarse Bevrijdingsleger UÇK kregen straffen tussen de 13 en 25 jaar. Rond de uitspraak demonstreerden honderden aanhangers op het Malieveld. Na afloop ontstond daar onrust.

Thaçi was tijdens de Kosovo-oorlog eind jaren negentig een van de belangrijkste leiders van het UÇK, ook bekend als KLA. Na de oorlog groeide hij uit tot een van de bekendste politici van Kosovo. Hij was premier, minister van Buitenlandse Zaken en van 2016 tot 2020 president.

Vier oud-leiders veroordeeld

Niet alleen Thaçi is veroordeeld. Ook Kadri Veseli, Rexhep Selimi en Jakup Krasniqi kregen celstraffen.

Thaçi en Krasniqi moeten allebei 25 jaar de gevangenis in. Veseli kreeg 18 jaar en Selimi 13 jaar. De vier zitten sinds november 2020 vast in Den Haag. Die tijd wordt van hun straf afgetrokken. Zij kunnen nog in beroep.

De rechtbank achtte bewezen dat de vier verantwoordelijk zijn voor de willekeurige detentie van 385 mensen, marteling van 303 gevangenen, wrede behandeling van 49 mensen en de moord op 96 personen.

Tegenstanders gezien als verraders

Volgens de rechtbank richtten UÇK-leden zich tijdens en vlak na de oorlog op mensen die werden gezien als tegenstanders of verraders. Het ging onder meer om Kosovo-Albanezen die bij andere politieke groepen hoorden, mensen die van samenwerking met Servische autoriteiten werden verdacht en leden van minderheden, zoals Roma en Serviërs.

Veel slachtoffers waren volgens de rechters gewone burgers. De beschuldigingen dat zij spion of collaborateur zouden zijn geweest, waren vaak gebaseerd op geruchten en niet op betrouwbaar bewijs.

De rechtbank stelt dat de vier oud-leiders een belangrijke rol speelden in een gezamenlijke aanpak om vermeende tegenstanders op te sporen, vast te zetten en soms te doden.

Vrijspraak voor misdrijven tegen de menselijkheid

De aanklagers hadden de vier ook vervolgd voor misdrijven tegen de menselijkheid, waaronder vervolging, gedwongen verdwijning en moord. Van die zes aanklachten zijn zij vrijgesproken.

Dat betekent niet dat de rechtbank geen misdrijven vaststelde. De rechters vonden alleen niet voldoende bewezen dat sprake was van een wijdverspreide of systematische aanval op de burgerbevolking. Voor de vier oorlogsmisdaden was er volgens de rechtbank wél genoeg bewijs.

De rechtbank benadrukte daarbij dat het proces niet ging over de vraag of de onafhankelijkheidsstrijd van Kosovo legitiem was. Ook de misdrijven die Servische troepen en paramilitairen destijds tegen Kosovo-Albanezen pleegden, waren geen onderdeel van deze zaak. Het ging alleen om de individuele verantwoordelijkheid van deze vier oud-UÇK-leiders.

Waarom pas nu een uitspraak?

De feiten waarover de rechtbank oordeelde, speelden zich af tussen 1998 en 1999. Het huidige tribunaal werd in 2015 opgericht, na jarenlang internationaal onderzoek naar mogelijke misdrijven door UÇK-leden.

De zaak tegen Thaçi en de drie anderen begon in 2020. Het hoofdproces startte in april 2023. De rechtbank hoorde 273 getuigen en kreeg ruim 5.400 bewijsstukken te zien. Ook speelde bescherming van getuigen een grote rol. Volgens de rechtbank was er tijdens het proces sprake van een aanhoudend klimaat van intimidatie.

Het tribunaal is formeel onderdeel van het Kosovaarse rechtssysteem, maar is gevestigd in Den Haag en werkt met internationale rechters en medewerkers. Dat is mede gedaan om getuigen beter te kunnen beschermen.

De beschuldigingen over handel in menselijke organen, die jaren geleden mede aanleiding waren voor internationaal onderzoek, maken geen deel uit van deze zaak.

Demonstratie op Malieveld loopt uit de hand

Op het Malieveld in Den Haag waren woensdag honderden Kosovaren en Albanese diaspora-aanhangers bijeen om Thaçi en de andere drie te steunen. Zij zien hen als helden van de onafhankelijkheidsstrijd en vinden dat de rechtbank eenzijdig oordeelt over de Kosovo-oorlog.

Er waren Albanese en UÇK-vlaggen te zien en er werd “UÇK” gescandeerd. Na de uitspraak ontstond onrust. Journalist Owen O’Brien meldde vanaf het Malieveld dat de politie werd bekogeld met onder meer stenen, flesjes, blikjes, vlaggen en takken. Volgens hem werd pepperspray gebruikt en zijn meerdere mensen aangehouden. De politie heeft daar voor zover bekend nog geen volledig overzicht over naar buiten gebracht.

Voor Thaçi loopt los van deze zaak nog een procedure over mogelijke belemmering van de rechtsgang. Die zaak staat dus los van de gevangenisstraf die woensdag is opgelegd.

Gaat helemaal mis in #DenHaag. Zware rellen. Politie aangevallen met vlaggen en bakstenen. Pepperspray ingezet en meerdere aanhoudingen. #KOSOVO. Alles via PowCrime te volgen. pic.twitter.com/pS1t25l4aX

— Owen (@_owenobrien_) September 16, 2026