Dolly Parton (1946-2026): van straatarm meisje tot koningin van de countrymuziek

NEDERLAND - Dolly Parton is dinsdag op 80-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bekendgemaakt. Met haar verdwijnt niet alleen een van de grootste sterren uit de countrymuziek, maar ook een vrouw die miljoenen mensen wist te raken met haar liedjes, humor en enorme vrijgevigheid.

Parton was zo’n artiest van wie zelfs mensen die weinig met countrymuziek hadden minstens een paar nummers konden meezingen. Jolene, 9 to 5, Coat of Many Colors, Islands in the Stream en natuurlijk I Will Always Love You: haar muziek ging de hele wereld over en groeide uit tot het decor van ontelbare levens.

Dolly Rebecca Parton werd op 19 januari 1946 geboren in Tennessee. Ze groeide met elf broers en zussen op in een eenvoudig huisje met één kamer. Geld was er nauwelijks, maar muziek des te meer. Als klein meisje zong ze in de kerk en op haar elfde was ze al op de lokale radio te horen.

Na de middelbare school vertrok ze naar Nashville, vastbesloten om het daar te maken. Dat lukte, al kwam haar doorbraak niet vanzelf. Ze begon als liedjesschrijver en vormde later jarenlang een succesvol duo met countryzanger Porter Wagoner.

Toen Parton in 1974 besloot zonder hem verder te gaan, schreef ze als afscheid I Will Always Love You. Haar eigen uitvoering werd een grote hit, maar het nummer kreeg in 1992 een tweede leven dankzij Whitney Houston. Haar versie voor de film The Bodyguard groeide uit tot een van de succesvolste singles aller tijden.

Veel meer dan hoge hakken en grote kapsels

Parton bouwde bewust aan haar opvallende uiterlijk. Hoge hakken, felgekleurde kleding, strass-steentjes en een kapsel dat altijd nóg een stukje hoger leek te kunnen: niemand zag eruit zoals Dolly.

Daar maakte ze zelf graag grappen over. Achter die uitbundige buitenkant zat echter een buitengewoon slimme vrouw. Parton schreef naar schatting zo’n 3.000 liedjes, bewaakte zorgvuldig de rechten op haar muziek en bouwde een indrukwekkend zakenimperium op.

Ze verkocht wereldwijd meer dan 100 miljoen platen en won elf Grammy Awards. Maar prijzen leken voor haar nooit het belangrijkste. Parton zag zichzelf in de eerste plaats als liedjesschrijver. Haar nummers, zo zei ze, moesten haar echte nalatenschap worden.

Ook een geliefde actrice

In 1980 maakte Parton haar filmdebuut naast Jane Fonda en Lily Tomlin in de komedie 9 to 5. Het gelijknamige titelnummer werd opnieuw een wereldhit.

Later speelde ze onder meer in The Best Little Whorehouse in Texas, Rhinestone en Steel Magnolias. Ook buiten de countrywereld groeide ze daardoor uit tot een geliefde publieksster.

Daarnaast opende ze in haar geboortestreek het attractiepark Dollywood. Wat begon als een toeristische trekpleister werd een belangrijke werkgever voor de streek waar ze zelf in armoede was opgegroeid.

Miljoenen boeken voor kinderen

Achter de glitter en humor ging ook een vrouw schuil die haar succes graag met anderen deelde. In 1995 begon ze de Imagination Library, een programma dat jonge kinderen iedere maand gratis een boek toestuurt.

Het initiatief was geïnspireerd door haar vader, die nooit had leren lezen en schrijven. Wat klein begon in haar eigen streek, groeide uit tot een internationaal project waarmee inmiddels honderden miljoenen boeken zijn verspreid.

Tijdens de coronapandemie schonk Parton bovendien een miljoen dollar aan medisch onderzoek dat een bijdrage leverde aan de ontwikkeling van het Moderna-vaccin.

Bijna zestig jaar getrouwd

Parton trouwde in 1966 met Carl Dean, die ze ontmoette op de eerste dag dat ze in Nashville aankwam. Hij koos bewust voor een leven buiten de schijnwerpers, terwijl zij uitgroeide tot een wereldster.

Het paar bleef bijna zestig jaar bij elkaar. Dean overleed in maart 2025 op 82-jarige leeftijd. Parton vertelde daarna openlijk over haar verdriet en bracht als eerbetoon het nummer If You Hadn’t Been There uit.

De laatste jaren kampte ze met gezondheidsproblemen. Optredens werden uitgesteld en uiteindelijk afgezegd. Een officiële doodsoorzaak is nog niet bekendgemaakt.

Het overlijden van Parton werd dinsdag bekendgemaakt door haar neef Brian Seaver. Hij omschreef haar als iemand die haar hele leven ‘liedjes en geluk verbouwde’. Dolly Parton laat geen kinderen na, maar wel duizenden liedjes, miljoenen boeken en een plaats in het collectieve geheugen die maar weinig artiesten ooit bereiken.

En ergens klinkt vandaag ongetwijfeld dat ene liedje. Ditmaal als afscheid: I Will Always Love You.